Home Hoạt động khoa học Sinh hoạt chuyên đề Nguyên nhân tổn thương thần kinh lưỡi sau phẫu thuật răng khôn hàm dưới

Nguyên nhân tổn thương thần kinh lưỡi sau phẫu thuật răng khôn hàm dưới

Chỉ mục bài viết
Nguyên nhân tổn thương thần kinh lưỡi sau phẫu thuật răng khôn hàm dưới
Các nguyên nhân có thể gây ra tổn thương thần kinh lưỡi
Tất cả các trang

I. GIỚI THIỆU:

      Răng khôn hàm dưới ( răng 8 hàm dưới ) là răng hay mọc lệch và ngầm nhất trong số các răng 2 hàm. Trong lịch sử tiến hóa của loài người xương hàm dưới ngày càng nhỏ đi nhưng kích thước răng không biến đổi nhỏ đi kịp, do đó răng 8 là răng mọc cuối cùng không đủ chỗ thường bị kẹt nên phải mọc lệch hay ngầm và  quá trình mọc răng hay gây nhiều biến chứng như: viêm lợi trùm, viêm mô tế bào, viêm xương, nhiễm trùng huyết … Do đó việc nhổ bỏ răng khôn cần phải thực hiện. Phẫu thuật nhổ răng 8 lệch ngầm là một phẫu thuật phổ biến nhất trong phẫu thuật vùng miệng. Việc phẫu thuật lấy răng 8 cũng khá phức tạp do răng mọc sâu trong hốc miệng, kẹt, lệch và ngầm giữa cành cao xương hàm dưới và răng số 7, đôi khi nằm sâu liên quan mạch máu, thần kinh cùng với sự dị dạng về hình thể nên sau phẫu thuật răng 8 có thể có nguy cơ tổn thương thần kinh lưỡi.  

    Mặc dù tổn thương thần kinh lưỡi sau phẫu thuật răng 8 dưới là không phổ biến  nhưng nếu xảy ra bệnh nhân sẽ có những rối loan như: thay đổi phát âm, vị giác, cảm nhận thức ăn, thức uống,…Những rối loạn này chỉ có thể tạm thời, có thể kéo dài 6 tháng hoặc hơn nữa gây ảnh hưởng đến chức năng, chất lượng cuộc sống.

    Mục đích của bài viết này nhằm khái quát những nguy cơ gây ra tổn thương thần kinh lưỡi trong nhổ răng khôn hàm dưới.

II. CẤU TRÚC GIẢI PHẨU HỌC DÂY THẦN KINH LƯỠI:

Dây thần kinh lưỡi là một trong những nhánh tận của dây thần kinh hàm dưới. Ở vị trí gần sát gai Spix, dây thần kinh lưỡi nằm trước và trong dây thần kinh xương ổ dưới. Đi vòng xuống dưới giữa cành cao và cơ chân bướm sau đó ra trước chạy ở mặt trong thân xương hàm dưới ngay dưới niêm mạc rồi vòng quanh ống tuyến dưới hàm từ ngoài vào trong để tận hết ở vùng dưới lưỡi.

Dây thần kinh lưỡi có các nhánh bên:

   -  Các nhánh co họng.

   -  Nhánh nối với thần kinh hạ nhiệt.

   -  Nhánh nối với thừng nhĩ và nhánh dưới lưỡi đến tuyến nước bọt cùng tên.

 

III. NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA TỔN THƯƠNG THẦN KINH LƯỠI SAU NHỔ RĂNG KHÔN HÀM DƯỚI:

  •      Biểu hiện cụ thể nhất là gây đau nhức thần kinh và tê nữa lưỡi.
  •      Cảm thấy buốt một bên môi hoặc lưỡi
  •      Cảm giác bỏng rát ở môi hoặc miệng khi ăn thức ăn nóng hoặc lạnh
  •      Chảy nước bọt hoặc nhiều thức ăn ở cằm
  •      Khó nhai hoặc uống
  •      Giảm, thay đổi hoặc không có vị giác
  •      Khó nói hoặc khó diễn đạt
  •      Khó khăn khi chải răng, xỉa răng,  chăm sóc răng.
  •      Khó khăn khi ngáp, nuốt.

  •  

IV. CÁC NGUYÊN NHÂN CÓ THỂ GÂY RA TỔN THƯƠNG THẦN KINH LƯỠI TRONG NHỔ RĂNG KHÔN HÀM DƯỚI:

      -   Cấu trúc giải phẫu của răng khôn:

  •      Độ nghiêng của răng
  •      Sự phát triển của chân răng, mức độ ngầm và vị trí xung quanh của kênh thần kinh.

      -   Phương pháp phẫu thuật:

  •      Cách tạo vạt khi nhổ răng: tạo vạt phía lưỡi rất dễ tổn thương thần kinh lưỡi hơn là tạo vạt phiá má
  •      Cách chẻ răng và khoan xương: thực hiện khi nhìn thấy rõ răng ,mũi khoan phải đặt đúng hướng

       -Thời gian phẫu thuật: càng kéo dài làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương thần kinh lưỡi

      -Kinh nghiệm của phẫu thuật viên

      -Kỹ thuật gây tê vùng ( gây tê gai spix)  không đúng cũng gây ra tổn thương thần kinh lưỡi.

      -Chấn thương thần kinh lưỡi do nạy hay cạy nạo ổ răng.

      -Những bệnh nhân trên 24 tuổi dễ bị tổn thương thần kinh lưỡi hơn những bệnh nhân nhỏ tuổi hơn

V. NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI PHẪU THUẬT VIÊN KHI NHỔ RĂNG KHÔN HÀM DƯỚI :

      -   Nên có phim X-quang để khảo sát sự liên quan giữa thần kinh răng dưới và răng khôn hàm dưới.Chú ý 3 dấu hiệu:

  •     Sự lệch hướng của ống răng dưới
  •     Thay đổi độ cản quang của chân răng khôn dưới ( sẫm màu)
  •          Sự gián đoạn của bờ viền chung quanh ống răng dưới

      -   Khi khoan xương hay cắt răng phải nhìn thấy rõ ràng, mũi khoan hướng tới đúng kỷ thuật.

      -   Ưu tiên tạo vạt phía má, hạn chế tối thiểu tạo vạt phía lưỡi.

      -   Khi sử dụng nạy chân răng hoặc cạy nạo ổ răng nên cẩn thận với lực vừa phải.

      -   Phẫu thuật viên nên hạn chế kéo dài thời gian phẫu thuật.

      -   Phẫu thuật viên nên gây tê vùng chính xác

VI. SỰ PHỤC HỒI CỦA THẦN KINH LƯỠI SAU TỒN THƯƠNG DO PHẪU THUẬT RĂNG KHÔN:

           Đa số các trường hợp tự phục hồi xảy ra trong vòng 6-8 tuần và số còn lại phục hồi trong vòng 9 tháng đầu và sự phục hồi sau 9 tháng thì rất hiếm. Sự hồi  phục muộn sau 18 tháng là rất hiếm.

           Trường hợp mất cảm giác tạm thời thì cảm giác suy yếu thần kinh giảm bớt dần trong 6 tháng. Nếu sự suy yếu thần kinh không hồi phục sau 6 tháng thì có khả năng tổn thương kinh thần vĩnh viễn

           Đối với thần kinh lưỡi thì mức độ suy yếu thần kinh vĩnh viễn thường nhẹ và tỷ lệ mắc tương đối thấp.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.  Bs.Nguyễn Quang Quyền.Bài giảng “Giải Phẫu Học “.Khoa Y, Đại học Y Dược TP.Hồ Chí Minh.

2.  Ts.Lê Đức Lánh và cs (2005). Bài giảng “ Phẫu thuật răng miệng. Gây tê-Nhổ răng “. Khoa Răng Hàm Mặt, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.

3.  Anwar B et al ( 2001): Sensory Nerve impairment Following Mandibular Third Molar Surgery

4.  Castellon E V, Aytes LB, Escoda CG (2000).Lingual nerve damage after third lower molar surgical extraction.Oral and maxillofacial surgery, 90 (5): 567-573

Pichker JW, Beirned O R (2000). Linggal flap retraction and prevention of lingual nerve damage assosiated with third molar surgery: A systematic review of the literature.IADR/AADRAnnual Meeting, Washington, DC, April 5-9, 2000

Bs.Trần Thị  Ngọc Trúc - Khoa Răng Hàm Mặt

 

Thẩm mỹ

Ý kiến khách hàng

Tìm kiếm

Thắc mắc & Hỏi đáp

Khoa cấp cứu


 

Video CLip

Liên kết

Quảng cáo